Nguyễn Nhất Thống

Thuở nhỏ, mỗi lần Tết đến, tôi thường lẽo đẽo theo nội ra vườn hái trái để chuẩn bị cho mâm ngũ quả. Bao giờ cũng vậy, nội luôn chọn những trái đẹp nhất để hái, nhất thiết phải là mãng cầu, dừa tươi, đu đủ và xoàị Nội giải thích là ông bà mình từ xưa đã gởi gắm mong ước đầu xuân trong đĩa trái cây ngày Tết này: Cầu – Dừa – Đủ – Xàị Trái mãng cầu, dừa tươi, đu đủ gần như có cả năm trong vườn nhà, duy chỉ có trái xoài (phát âm theo Nam Bộ là xài) thì những ngày giáp Tết là trái đầu mùa, quý lắm – nói theo cách của nộị Độ chừng tháng 3 âm lịch, khi xoài vào chính vụ, chọn những trái chín cây, to và đẹp, ăn xong lấy hột ươm nảy mầm cho ra cây giống. Cây trồng từ ba đến năm năm là có trái chín (đợt trái đầu tiên). Xoài lớn nhanh, cây có thân lớn, cao hết mức có thể tới mười hoặc 20 mét, tán rậm.

Có một sự trùng hợp lý thú, đó là vào mùa nước nổi trắng đồng, cũng là lúc xoài ra đọt non. Đọt xoài chấm nước cá kho thì hết ý! Ngồi trên xuồng men theo các bờ bao, sân lúa, dưới tán xoài de ra mặt nước câu cá, tiện tay hái đọt xoài về cho một bữa ăn “thanh đạm” thì thật là thú vị. Đọt xoài thơm, có vị chua, được xem như một thứ “xà lách” miệt vườn, có thể ăn kèm với đọt bằng lăng, bông điên điển (một thứ đặc sản mùa lũ) với bánh xèo, ngon không chê vào đâu được.Vườn Nam Bộ “xoài rộ” vào khoảng tháng ba âm lịch, khi ấy là mùa khô Xoài xanh bằm thật nhuyễn như những que tăm, trộn chung với nước mắm tỏi ớt. Bất kỳ là thịt kho, cá kho, cá chiên… cũng đều có thể dùng được với xoài bằm nàỵ

Xoài có rất nhiều loại, nào là xoài tượng, xoài voi, xoài hòn, xoài thơm, xoài Khoai, xoài cát, xoài đá, xoài gòn, Thanh Ca, rẻ quạt, cát chu, cát Hòa Lộc… Đặc biệt vùng Long Hưng, Long Hậu, Long Tháng, Long Thành thuộc huyện Lấp Vò, Đồng Tháp còn có xoài ngự. Tương truyền đây là loại xoài ngon, được dâng lên Gia Long dùng nên gọi là xoài ngự. Còn xoài tượng, trái rất to, chỉ để ăn sống với nước mắm đường (đường thốt nốt của đồng bào Khmer). Đó là khi gọt vỏ, ăn từng miếng. Còn xoài tượng đập cho bể ra thì ăn với muối cục, cắn nghe rôm rốp mới thú. Các loại xoài khác muốn ăn sống thì phải chọn những trái “già rọi” mới ngon. Bởi khi ấy nó có vị chua đã đành mà còn có vị ngọt, miếng xoài như có bột vàng tươịTrái xoài chín có mầu vàng, rất đẹp.

Có thể treo trên cây để chín bói (người Nam Bộ gọi xoài chín cây như thế) nhưng để bị chim, quạ, dơi ăn trước. Thường thì cứ để cho xoài già rồi hái xuống, ủ trong lu có để lá chuối khô chừng ba ngày là chín. Muốn mau hơn thì đốt cây nhang để vô lu cho có độ nóng (nhưng cẩn thận kẻo tàn nhang rớt vô lá chuối khô gây cháy). Xoài cát Hòa Lộc, Thanh Ca là ngon nhứt hạng, bởi nó rất thơm, rất ngọt mà ngọt thanh, vỏ lại mỏng, trái to, đẹp mắt.Từ Tiền Giang xuống các tỉnh miền Tây Nam Bộ, xoài được trồng khắp nơi nhưng nhiều nhất, nổi tiếng nhất là Cái Bè (Tiền Giang) và Cao Lãnh (Đồng Tháp).
Ca dao còn để lại những câu mượt mà, ngọt ngào như hương vị của trái xoài chín miền quê:

Muốn ăn xoài cát thơm ngon
Thì về Tân Thuận, Hòa An quê mình

hoặc:
Ai về Tịnh Thới quê ta
Xoài thơm, quít ngọt đậm đà tình quê

Từ độ ra giêng trở đi, nhiều người hành hương về Núi Sam (Châu Đốc) để vía Bà Chúa Sứ. Dọc đường đi (trên quốc lộ 1), khi ngang qua khu vực cầu Mỹ Thuận hoặc Lai Vung, Vàm Cống… sẽ chứng kiến những cảnh đẹp mắt khi những quả xoài đu đưa oằn cành, những xề xoài chín vàng tươm, cao ngất của các cô thôn nữ miệt vườn bày bán ven đường. Du khách có thể dừng xe lại, chọn mua tùy thích.Mùa xoài ở miền quê bao giờ cũng rộn rã, những khi giông mưa, đám trẻ con trong xóm bu quanh gốc xoài tranh những trái rụng. Mùa xoài cũng là mùa làm ăn của thương lái, còn nhà vườn thì lo chăm sóc, dòm ngó từng trái xoàị Bán xoài trên cây, người ta không tính bằng trái mà tính bằng “cần” (là giỏ hay cần xé). Cây xoài này được bao nhiêu cần hoặc cả vườn sẽ được bao nhiêu cần rồi quy ra tiền mà bán cho láị Hiện nay lại có cả cách bán “xoài lá” (tức khi xoài chưa có bông, có trái gì cả). Lái mua xong thì cứ tính ngày tháng, thời điểm mà xịt các loại thuốc nhằm làm sao để cây ra bông, ra trái nhiều nhất.

Tổng hợp & BT:

Những bài có thể bạn thích...

  1. Xôi xoài
  2. Xoài cát cá trê
  3. Sinh Tố Xoài và Nho
  4. Salad Xoài Sốt Dầu Vừng
  5. Cá cơm kho xoài
  6. Xoài dầm chua ngọt
  7. Mousse xoài chanh leo & sữa chua mật ong
  8. Lẩu Cá Bớp Nấu Xoài
  9. XÔI XOÀI – Khao niew ma muang
  10. Gỏi xoài

Danh Mục Món Ăn Video Hướng Dẫn Nấu Ăn CÁC KIỂU MÓN ĂN (7427) Ăn Chơi (202) Bánh Trái (744) Chè Mứt Kẹo (616) Gỏi – Salat (722) Hoa Qủa (13) Khai Vị (270) Món bún, phở (195) Món Canh (626) Món Chay (364) Món Cơm (187) Món Cuốn (171) Món lạ hiếm (201) Món Lẩu (127) Món Nhậu (53) Món Nước (125) Món Sốt (185) Món Súp Cháo (209) Món Tráng Miệng (875) Món xôi (41) Người già Trẻ Em (70) Nước Chấm (3) Phổ Thông (605) Theo Dịp (280) Thức Uống – Coctai (355) Điểm Tâm (236) CHUYÊN MỤC (2598) Cõi người ta (173) Gia Vị (102) Học ăn nói (102) Hương quê nhà (1580) Quê Nhà Quê (34) S.khỏe dinh dưỡng (448) Sản phẩm nhà bếp (36) Thuốc Nam, Bắc (72) Vệ sinh (51) MÓN ĂN CÁC VÙNG (1827) Món ăn miền Bắc (182) Món ăn miền Nam (712) Món ăn miền Trung (89) Món ăn nước ngoài (844) NGUYÊN LIỆU (2146) Bầu Bí Mướp (8) Cá Biển (102) Cá Nước Ngọt (84) Chao (12) Chim (4) Cua (33) Dê (7) Dưa (10) Ếch (3) Lương (16) Mì Căng (429) Món Mắm (54) Món Măng (6) Mực Sứa (24) Ngêu Sò Ốc Hến (31) Rau Cỏ (135) Thịt Bò (79) Thịt Gà (100) Thịt Heo (137) Thịt Vịt Gan Ngỗng (14) Tôm (113) Tương (137) Đậu Hủ (36) PHƯƠNG PHÁP (6752) Chiên Rán (1103) Góc bếp (401) Hầm Ninh (247) Lên Men (105) Mẹo Vặt (33) Món Hấp (581) Món Kho (453) Món Luộc (222) Món muối chua (40) Món Nướng (900) Món Om (398) Món Quay (7) Món Xào (997) Phương Pháp Khác (809) Chuyên mục ẩm thực khác

bánh dây tây cơm trộn cá hồi chiên nước dâu Heo quay bánh dưa hấu nuong vịt đút lò dГўu xôi gà xé xôi gà xé món Bắc banh pho mai trai bo coi diep xao nam ngon công thức sủi cảo kiểu châu âu phô mai xoắn quẩy hải sản hấp sả chanh cha bap thom ngon cách tỉa dưa chuột lòng lợn rim nước dừa canh ca keo kho qua thịnh muc xao trung muoi cá quẠbìa cứng dạ dày hầm thảo quả chanh day sua chua thịt gà nướng sữa chua thang gà goi hai san miến xào thập cẩm ngon Tác hại đáng sợ của giấy bạc trong nướng cá thát lát chiên rau củ bún thịt vịt nấu măng cach lam cha khoai mon Xào Ngày xa bánh mè rán giòn Dua Leo xao chè hạt sen nhãn nhục vịt nấu sả com boc khoai chien dạ dày heo ngon cách làm me ngâm mi goi tron thit ngon xoi xeo thom ngon cai lan xao thom ngon trứng nhúng mut vo quyt pa tê gà hạt gạo tăng cường sinh lực thịt lợn Mán cach lam keo socola Cách Nấu Cháo Lươn dạ dày heo om nước dừa cà ri thịt gà Tom kho Cach lam banh gato flan bánh canh chả cá banh tom pho mai ch u lam kem khong can may chả cá chiên hanh nuong súp cho trẻ em Trứng cupcake vị cà phê lam mut an Tet Giai khat mua he Bí quyết làm món Sườn nướng ngon Nấu món ngonlam com ga nuong pho mai salad ngô dưa cải nấu hến cocktail thơm sơ ri thạch bánh trung thu chem chep nuong pho mai bánh canh pommes kho thịt ba chỉ với thơm mon nem cuon ngon Khà m phà thit xien dạ dày nấu nước dừa Bí quyết thêm rượu mùi cho các món Tây Chả chay tàu hủ ky rau cải xào cÃƒÆ nh gÃƒÆ mit ngan ham hat sen kim chỉ Nhâm nhi lưỡi vịt sapo trên vỉa hè Sài ý tưởng cách nấu pasta cà thu rim cha rieng me nuong mon banh khoai lang tim tạp dạ dày xào dứa mien xao cua bien oatmeal cookie thom ngon May vÃƒÆ chè nhãn đỗ xanh cà kho cà cánh gà chiên sốt coca lemon táo mèo cach lam bong cai nam xao tom Nem vuông Hải Phòng khổ qua nhồi món ngon bắc bộ Món ca kho chao ga hat sen cho be cach lam mon chay don gian muc nang luoc cach lam thit heo om ngon bánh khúc cupcake đỏ rực mut cui dua hau la mieng cach lam tom xao bo toi dạy nấu ăn