Những chiếc bánh trôi, bánh chay trắng mịn, ngon mát luôn mang ý nghĩa nhất định trong ngày Tết Hàn thực.
Ý nghĩa của bánh trôi, bánh chay trong ngày Tết Hàn thực

Theo nghĩa chữ Hán "Hàn" là lạnh, "thực" là ăn, "Tết Hàn thực" là tết ăn đồ lạnh. Tết Hàn thực có nguồn gốc từ thời Xuân Thu của Trung Quốc. Người Trung Quốc truyền tai nhau câu truyện kể về vua Tấn Văn Công nước Tấn, gặp loạn nên phải bỏ nước lưu vong. Bên cạnh vua luôn có người hiền sĩ là Giới Tử Thôi trợ giúp và hiến kế. Một hôm, lương thực cạn kiệt, Giới Tử Thôi phải lén cắt một miếng thịt đùi mình nấu lên dâng vua. Vua ăn xong, hỏi ra mới biết đem lòng cảm kích vô cùng.

Giới Tử Thôi đã theo phò vua Tấn Văn Công 19 năm với nhiều khổ cực, cùng vào sinh ra tử. Nhưng khi Tấn Văn Công giành lại được ngôi vương, trở về làm vua nước Tấn, phong thưởng rất hậu cho những người có công, nhưng lại quên mất Giới Tử Thôi. Giới Tử Thôi cũng không oán giận gì, nghĩ mình theo vua phò vua là chuyện nên làm. Ông đã đưa mẹ vào núi Điền Sơn ở ẩn. Tấn Văn Công về sau nhớ ra, cho người đi tìm Tử Thôi. Nhưng vì là người không tham danh vọng, Tử Thôi nhất quyết không quay về lĩnh thưởng, Tấn Văn Công ra lệnh đốt rừng (muốn thúc ép Tử Thôi quay về). Không ngờ Tử Thôi quyết chí, hai mẹ con cùng chịu chết cháy trong rừng.

Nhà vua hối hận cho lập miếu thờ. Hàng năm, đến ngày 3 tháng 3 là ngày chết cháy của 2 mẹ con Tử Thôi thì cấm dùng lửa nấu ăn, ngay cả việc làm cỗ cúng cũng phải làm từ hôm trước, đây được coi là ngày Tết Hàn thực.

Khác với Tết Hàn thực ở Trung Quốc, vào ngày này người Việt không thờ cúng ông Giới tử thôi hay kiêng lửa, mà người Việt vẫn nấu nướng bình thường. Điều đặc biệt, người Việt còn sáng tạo nên bánh trôi, bánh chay với ý nghĩa tượng trưng đó là những thức ăn nguội - hàn thực để thể hiện tấm lòng thành kính nhất nhằm tưởng nhớ đến công ơn dưỡng dục của những người đã khuất.

y nghia cua banh troi, banh chay trong ngay tet han thuc - 1

Bánh trôi, bánh chay của người Việt với ý nghĩa tượng trưng đó là những thức ăn nguội - hàn thực để thể hiện tấm lòng thành kính nhất nhằm tưởng nhớ đến công ơn dưỡng dục của những người đã khuất.

Bánh trôi, bánh chay của người Việt được làm từ bột gạo nếp ngon với đường phên. Bột gạo nếp được cho vào cối xay với nước cho mịn, lọc lấy phần bột rồi nặn thành các viên bánh tròn, trắng mịn. Phần nhân bánh là những viên đường phên cắt nhỏ. Nếu không có cối xay, bột có thể đem nghiền bằng máy, tuy nhiên bột được xay bằng cối vẫn đem lại hương vị thơm ngon, mềm mịn nhất.

Bánh trôi sau khi nặn xong sẽ được thả vào nồi nước đang nấu sôi trên bếp. Khi bánh nổi lên là đã chín, nhanh tay vớt ra để vào thau nước lạnh để bánh nguội và không bị dính nhau. Bánh được xếp ra đĩa và bày lên ban thờ để cúng.

Còn bánh chay cũng được làm từ bột nếp nhưng không có nhân. Bánh được nặn dẹt nhưng bánh rán sau đó đem luộc chín như bánh trôi. Người ta sẽ nấu thêm nước đường với nước, ít gừng cho sánh lại và múc ra bát sau đó thả những viên bánh chay vào là được. Có người còn rắc thêm ít lạc rang cho thơm.

Ngày nay, chị em nội trợ còn biến tấu làm cho thứ bánh này mang thêm nhiều màu sắc mới hấp dẫn.

y nghia cua banh troi, banh chay trong ngay tet han thuc - 2

Bánh trôi nhiều màu sắc rực rỡ được chị em nội trợ biến tấu cho thêm hấp dẫn

Tuy nhiên, dù bánh trôi bánh chay truyền thống hay  có sự biến tấu thì Tết Hàn thực vẫn luôn mang ý nghĩa hướng về cội nguồn, tưởng nhớ công lao của những người đã khuất, một nét đẹp văn hóa.

Văn khấn Tết Hàn thực 

Theo sách Văn khấn nôm tại nhà – Tập văn cúng gia tiên do Đại đức Thích Quảng Định hiệu đính (Nxb Văn hóa thông tin phát hành) thì phải khấn thần ngoại trước, thần nội sau. Bài văn khấn gia tiên trong dịp Tết Hàn thực 3/3 như sau:

"Nam mô A Di Đà Phật (3 lần).

Con lạy chín phương trời, mười phương Phật, chư Phật mười phương. Con kính lạy Hoàng thiên hậu thổ, chư vị tôn thần. Con kính lạy ngài bản cảnh thành hoàng, ngài bản xứ thổ địa, ngài bản gia táo quân cùng chư vị tôn thần.

Con kính lạy cao tằng tổ khảo, cao tằng tổ tỷ, thúc bá, đệ huynh, cô di, tỷ muội họ nội họ ngoại.

Tín chủ chúng con là…Ngụ tại…

Hôm nay là ngày …. (đọc ngày theo âm lịch) gặp tiết Hàn Thực, tín chủ chúng con cảm nghĩ thâm ân trời đất, chư vị tôn thần, nhớ đức cù lao tiên tổ, thành tâm sắm lễ, quả cau lá trầu, hương hoa trà quả, đốt nén tâm hương, dâng lên trước án. Chúng con kính mời ngài bản cảnh thành hoàng chư vị đại vương, ngài bản xứ thần linh thổ địa, ngài bản gia táo quân, ngũ phương, long mạch, tài thần giáng lâm trước án chứng giám lòng thành thụ hưởng lễ vật.

Chúng con kính mời các cụ tổ khảo, tổ tỷ, chư vị hương linh gia tiên nội ngoại họ… (họ của gia chủ) cúi xin thương xót cho con cháu giáng về chứng giám tâm thành thụ hưởng lễ vật.

Tín chủ con lại kính mời các vị vong linh các vị tiền chủ, hậu chủ ngụ trong nhà này, đất này đồng lâm án tiền, đồng lai âm hưởng, phù hộ cho toàn gia chúng con luôn luôn mạnh khỏe, mọi sự bình an, vạn sự tốt lành, gia đình hòa thuận, trên bảo dưới nghe.

Nam mô A Di Đà Phật (3 lần)".


Tổng hợp & BT:

Về Menu

ý nghĩa của bánh trôi bánh chay bánh trôi bánh chay bánh trôi

Ä Ã n xây dựng hà trà kem dà u tẠm sa tế xào nấm trái cây trộn sốt rọi cách làm gà hầm hạt dẻ Mẹo chọn hoa quả cho Tết Đoan Ngọ cao bang dreamcatcher thịt ngan nấu cà ri di cho cách làm bánh bò lam cu cai ngam nuoc mam Xôi bún trộn tôm cháo thập cẩm Kẹo lạc món quà nhắc về quê hương banh phu the gac 120 lam ca ri ghe ChẠCà pha trà táo bạc hà tajine nấu ăn món ngon khoa cach nau xoi che ngon xôi sườn heo cách làm đậu hủ mứt từ vỏ cam ba rọi sốt kim chi kim chi chẠgiò h trang chá cà tím nhồi thịt nha Ä am Cach lam bà nh bà o món ngon cho bé cach lam nem lui sinh tố kiwi xoi do cach lam ga nuong Nướng cách nấu cháo khoai lang ống hút gỏi sứa bắp Nem tai banh khoai tay nghien ngon Mẹo Văt ca dia nau chua làm khuyên tai thit heo sot bong cai gỏi tai heo dưa leo che bien mon chay chè đậu đen bí đỏ Cá c mướp xào món cơm nắm cach lam com kim quy pizza bánh chưng Cua biển miền Trung vị ngon khó tìm Bánh Trung Thu quả vải Bún thang trà gừng cach nâu lâu lươn banh trai vai ngon thịt heo kho tàu cuon thit ca khô nuoc vá i Cá Kho thịt ba rọi ngâm nước mắm thịt xào mắm tép tự nấu xôi hạt dẻ tại nhà Món ngan sương sáo Japanese cotton cheesecake ngon ca tim chien gion bánh crepe cuộn đào Cach lam bánh bèo ngọt cach lam ca phe co ga món gà gỏi gà rau nhút bí quyết Xuân cach lam gung ngam tự may thảm đường chéo súp gà nấm hương cách muối dưa bắp cải dâu tây socola Cá làm khoai tây lốc xoáy bữa cơm ngon Cách tỉa cà chua thành chú thỏ xinh cực trung ga màn thầu Nộm bà nh pancake rau cai banh cu cai hap bò nhúng giấm ná m snack hành tây giòn thit ga kho mà i cach nau xoi hoa cach lam canh chua bong dien dien khoai lang boc bot gà xối mỡ cach lam mon bun kho Kimbap cach nau cha nam cari ga ga om bi do LAU NAM THAP CAM Ẩm thực miền Nam chà là mẹ Com chien duong chau