Giấc mơ đi chợ ướt

SGTT – Ai cũng nói tôi là một người phụ nữ hiện đại: làm việc cho công ty nước ngoài, ở nhà có người giúp việc, mỗi tuần chỉ cần điện thoại là nhân viên siêu thị đem đồ ăn đến tận nơi… Vậy mà, trong mỗi giấc mơ của tôi thường có hình ảnh một khu chợ nước ướt lép nhép, cá lóc rộng trong mâm, ếch nhảy chồm chỗm và các loại Rau tươi xanh mát mắt. Tôi biết mình khát khao chợ.
Một lần, tôi từ công ty ghé vô chợ Cũ gần đường Hàm Nghi, bỗng nghe lòng xốn xang khi thấy một chiếc thúng bên vệ đường chứa đầy những con tép muỗi – thứ tép nhỏ bằng đầu que tăm, lẫn với một ít cá và rong, nhảy xom xom. Tôi mua liền nửa ký.
Tôi mua cho ký ức của mình, của những ngày mưa ngồi chồm hổm bên bếp lửa chờ lứa tép chiên bột ra, cuốn rau sống, chấm mắm chua ngọt. Tôi bấu víu lấy cảm xúc của những buổi chiều nhảy chân sáo ngoài đường về, lục cơm nguội ăn với tép riu rim khế. Tôi cười lỏn lẻn với hai vợ chồng chị bán tép và mua mà không trả giá.
Thỉnh thoảng tôi nhớ món chả nhái mà bây giờ phải may mắn lắm mới gặp nhái ngoài chợ. Nhìn nhỏ xíu, roi roi thế thôi nhưng băm nhuyễn cả xương, sau đó cho vào cối đá quết cho dẻo, cho thêm ít ớt, hành củ, nước mắm, lá chanh mà xem, chiên thơm nức làng nức xóm. Không đi chợ mà cứ vô siêu thị thì bao giờ mới có chả nhái tươi ăn?
Tôi cũng nhớ con rạm hay con cáy. Cua đồng vô siêu thị cũng có nhưng rạm sống thì không. Rạm rim cũng có bán nhưng tôi muốn nhìn thấy một chiếc thau móp méo, phủ một ít lá cỏ, còn bọn rạm vàng ươm, mập ú thì chạy lăng xăng trong ấy. Tôi sẽ mua về, lựa toàn con cái nhé! Tất cả chân rạm đem giã nhuyễn lọc nước nấu canh rau đay, mướp, còn thân rạm đầy thịt và gạch son thì đem kho rim, ram cho thật giòn lên, trước khi nhắc xuống cho tí lá chanh thái chỉ vào.
Nếu không có rạm thì cáy. Con cáy chứ không phải con cua. Cáy nhỏ hơn cua nhiều, con đực chân đỏ, con cái màu xám. Mùa cáy rộ, con nào bụng cũng ôm trứng, trứng cáy nấu canh chua chua ngọt ngọt, mình cáy rim mặn, rắc tiêu thơm phưng phức. Tôi nhớ những ngày còn nhỏ, thay cha mẹ nuôi em, tiền chợ chỉ đủ mua một ký cáy, làm hai món ăn cả ngày. Thế mà đám em đứa nào cũng mau lớn, cũng cao ráo, chắc nhờ canxi rạm cáy ngày xưa.
Tôi đi siêu thị theo lịch, đều đều như lịch họp giao ban, được lập trình và không thay đổi. Nhưng tôi vẫn mơ về những ngôi chợ ngày xưa, bán rổ khổ qua đèo, trái gấc chín đỏ móp méo nằm kế bên con gà bị trói thúc ké hay chùm trái trường đỏ rực mà chua lét. Tôi muốn mua ít rau ngổ dại về luộc chấm mắm nêm, mua củ chuối về nấu ốc hay mua chùm đậu nành luộc vừa đi vừa bứt ăn. Tôi nhớ mấy bà bán “fastfood” ngày xưa: nguyên cái chân bò luộc đem về xắt mỏng chấm tương bắc; nậm sữa heo luộc đem về xắt nhỏ rim nước mắm tiêu hay món chả cá chiên thơm lừng góc chợ. Tôi nhớ ngày bố còn sống, ông thích nhất là đậu hũ nên mỗi khi đi chợ tôi mua cho ông một bìa đậu chiên thơm mềm cho ông chấm muối.
Mấy bữa nay mưa rơi vài hột, tôi thèm ăn khô. Mà phải là khô cá chuồn. Ngày xưa mẹ tôi mua nguyên thùng từ hợp tác xã, đầu, lòng nuôi heo. Khô cá chuồn muối xổi, mềm mềm, ướt ướt, chiên ngào mắm với giấm ăn dần. Tôi nhớ mắm ruột. Phải chính xác là ruột cá lóc trộn với đu đủ bào, ngày xưa bán bởi mấy bà dưới quê bưng lên. Mắm đó giã thêm chút tỏi ớt ăn cơm nguội ngon chết người. Tôi cũng nhớ món đầu tôm càng kho tàu (mình xuất khẩu rồi, mà hồi xưa tôi toàn chê bọn nước ngoài dại dột, chừa lại cái đầu đầy gạch béo ngậy).
Tôi nhớ cả mấy ông mặc đồ bộ đội, đội nón cối vải, chuyên ngồi bán đá mài dao hay hàn thau nồi bể, quai chảo sứt. Bây giờ nồi bể thì bỏ đi, giao tiếp cộng đồng cao nhất là bán “ve chai” chứ hàn làm chi?
Hiện đại thế mà suốt ngày tôi mơ đi chợ ướt lép nhép, ngày mưa kiếm miếng mít non về làm gỏi xúc bánh tráng mè. Trời nắng gay gắt ngồi văn phòng máy lạnh, mơ ra ngoài mua bó sâm đất hay rau sam chiều về nấu canh tôm ăn cho mát.
Thật ra những điều tôi khát khao vẫn còn đó, vẫn có thể tìm thấy ở chợ tuỳ theo vùng miền nhưng không có thời gian để mà đi chợ, để cảm cái mùi chợ truyền thống nên cứ coi là trong quá khứ. Vì cứ còn trong ký ức nên mỗi khi nằm ngủ lại chiêm bao, thèm một con cá chày nấu mẳn, thèm mớ rươi xào củ niễng mà thèm nhất là ánh mắt bố háo hức với bìa đậu mềm mại nóng hổi tôi đem ở chợ về.
NGUYỄN PHẠM KHÁNH VÂN