- Con Rô dậy chưả
Tiếng bà cô cười lảnh lót.

Hà nhìn thấy gương mặt bố trẻ trung, nữ tính. Hà bất giác đưa tay lên dụi mắt. Cử chỉ ấy thuở còn là con Rô, cô cố bỏ từ khi trở thành sinh viên vì bọn con gái truyền nhau điều răn làm thế sẽ gây toét mắt, rụng lông mị Nhưng ngay lập tức, Hà thấy đó không phải là bố, mà là cô Huyền. Ai cũng bảo cô Huyền giống bố Hà. Giống cả cái cười, giọng nóị

Hà uốn éo trở dậy:
- Cứ về đây là cháu lại dậy muộn, hóa ra bao nhiêu năm thành phố không gột rửa được chân quê, cô nhỉ ? Hay là tại đồng đất quê mình ?
- Quê gì cô, quê nhà tôi không có rể Tâỷ – Cô Huyền mắng với giọng thánh thót, không ra giận.
- Cô, cháu đã nói nó chỉ là bạn bè thôị
- Nó dậy rồi, chạy hùng hục suốt bờ sông. – Cô chỉ ra ngoài cửạ

Hà bật dậỵ Bà cô nói, cô mới sực tỉnh hoàn toàn. Lần này Hà về quê, như mọi năm cô thường về nhà bà cô nghỉ hè. Một vài ngày, có năm một vài tuần. Nhưng năm nay có khác, Hà về muộn hơn, mùa hè đã quạ Và, điều đặc biệt nhất là lần này Hà dẫn theo một người khách. Đó là một anh chàng. Anh chàng cao cao mắt nâu, tóc nâu, nói tiếng Việt ngọng nghịụ Hà giới thiệu với cô đó là Bin Ma-thiêu, cứ gọi đơn giản là Bin…

Bin là kỹ sư nông học, anh đặc biệt thích thú cảnh làng quê Hà…

Hà đứng yên lặng nghe Bin nói, nhưng tâm trí của cô để đâu đâu… Hiện đại hóa làng Nành, có lẽ sẽ phải như vậỵ Bin Quay phim cứ quay, cô thấy cũng là hay. Cô sẽ bảo Bin sao cho một cái đĩa làm kỷ niệm…

Mọi người qua lại, Hà đều chàọ Cô đi khỏi làng lâu rồi, nhưng về làng nề nếp không thể bỏ. Có người quen, có người không quen, nhưng đi trên đê này thì hầu như không có người làng khác, phải chào chứ không thể khác. Bin thích thú chào theo. Người làng được một ông Tây chào lại cũng thích, ai cũng tươi cười vui sướng.

- Định làm gì đấy hả Hà?
- Nghe nói Liên hiệp quốc cho làng ta dự án hả cô?
- Chuyến này về lấy chồng nhá…?

Mỗi người một câu gọi là chào lạị Tính người làng cô vốn vậy, bộc trực chả để bụng điều gì. Người nói nhiều mà giữ gìn nhiều điều huyền bí nhất có lẽ chỉ có cô Huyền. Đến nói cô ấy cũng hay lý sự. Ví như chuyện trai làng Nành cấy cày, đánh lưới, còn gái làng Nành thì lại chuyên cua cáy, trai ốc thì bà cô Huyền bảo: “Con gì bơi lội tung tăng là của các ông, con gì chui rúc là phần chúng tôị Phận đàn bà nó vậy”.

Bố cô lại nói: “Cá mú chỉ ăn vèo một cái là hết. Cua cáy trai ốc mới có vị, mắm miếc nhớ lâụ Gái làng Nành đắt chồng chỉ vì cái vị mắm cáy, chú ấy phải ở rể cũng là vì mắm cáy”.

Cô Huyền hay cười, lúc nào cũng tươi tắn. Thế mà hôm đám tang bố Hà, cô ấy khóc nhiều kinh khủng. Cô Huyền đứng lên lại ngã xuống, gào thét mãi đến khi khản đặc cả tiếng. Cuối cùng, sau khi bố đã an phận, Hà quay ra lại phải an ủi bà cô.

Hà đã cố bấm lòng, tự bảo mình phải cứng rắn lên, thế mà khi bà cô nấc lên, nói giọng khào khào: “Anh ơi, anh đi rồi, ai nếm mắm cho em. Ai biết mắm nào ngon, nào dở…”. Thì Hà lại khóc òa không kìm được. Chỉ có Hà, đứa con của làng Nành mới thấu hiểu nỗi lòng thật thà đến độ quê kiểng cơm canh mắm muối như thế.

Hà lại như nhìn thấy bà cô mỗi khi “ngả” một lượt mắm là gọi bố Hà sang. Những cái chum đất nhỏ xếp hàng sẵn, miệng chum chỉ vừa lọt cổ tay người lớn. Ông bố Hà đi một lượt. Đầu tiên ông không nếm ngay mà cúi xuống, khẽ mở hé nắp, hít hà tận miệng chum, rồi chỉ từng cái chum, bảo bà cô cái nào ngon nhất, cái nào dở nhất.

Có khi cô Huyền cầm sẵn viên phấn, đánh số vào từng vai chum. Sau đó, dường như để kiểm tra khứu giác của mình, ông mới dùng đến vị giác. Mỗi chum, ông cầm một chiếc đũa tre chấm xuống, rồi rất nhanh đưa lên môi, mút nhẹ vào đầu đũạ

Chậm rãi, đủng đỉnh, ngâm nga, gật gù… Trông ông thư thái như là quên mọi sự đời, tận hưởng lạc thú gì ghê lắm. Hà không biết bao nhiêu lần khúc khích cười, đều bị bà cô đuổi chạy ra xạ Lạc thú gì? Chỉ là vị mắm nồng nồng.

Tối qua, Bin ăn Rau muống chấm với mắm cáy, cứ gật gật:
- Ngon lắm. Đặc biệt lắm.
Cô Huyền bảo:
- Thịt, sữa nước anh cả thế giới đều ăn. Mắm cáy thì chỉ cólàng Nành.
Bin bảo:
- Không, rồi đây thế giới cũng ăn mắm cáy làng Nành chứ. Thế giới hội nhập kinh tế toàn cầụ Cũng như cô ăn xúc xích Đức thôị

Bà cô cười không ra tiếng. Hà biết điệu cười ấy là bà cô chả tin một chút nàọ
Bin chợt ngẩng lên, bảo:
- Nhưng cháu chưa nhìn thấy xưởng người ta nuôi cáỷ

Lúc này thì bà cô của Hà cười thật sự. Cười sảng khoáị Đang ăn mà bà bỏ bát đứng lên để cười, rồi uống một ngụm nước rau muống luộc. Trước khi uống, cô Huyền còn cẩn thận nhỏ vào đó một tý teo mắm cáỵ

Bà Huyền hỏi:
- Anh có muốn làm rể làng Nành không?
- Ô ! Bin ngạc nhiên – Nếu chỉ cần cô hỏi chuyện ấy cho cháu gái, thì cháu đồng ý rồị
Hà xua tay:
- Đừng tưởng bở, cô ấy nói đùa anh đấỵ
- Đến mùa cáy thì tôi gả nó cho anh.- Bà Huyền nói, vẻ nghiêm trang của bà khiến cho Hà im thít. Đó chắc không phải đùạ

Cô Huyền chỉ ra hướng sông, nói nhỏ:
- Bãi sông xưa cáy nhiều vô kể. Một cái thuổng trên tay, một cái giỏ bên hông, bao nhiêu đời nay, việc bắt cáy của đàn bà con gái làng Nành đại để như mọi nơi ra vườn hái rau dại vậy thôị Thế mà bây giờ, đến câu cáy như hồi cách đây mấy năm cháu về nhìn thấy đấy, cũng không còn mấy ngườị Người khôn người sinh sôi, cáy đi đâu cả…

* *

Chiều hạ tuần, một góc trời vàng óng, không khí cũng màu vàng ươm, từ ban công tầng ba nhà cô Huyền có thể nhìn thấy sông như một tấm gương lấp lánh màu đồng. Gió lồng lộng. Gió mang mùi hoai hoai của rơm rạ mốc sau mưạ

Bin lắng nghe câu chuyện của Hà. Đôi mắt nâu ưu tư nói với cô rằng anh ta thấu hiểụ Anh ta đến từ một thế giới khác, có cách lý giải mọi sự khác với Hà, diễn đạt khác, sự đồng cảm chỉ tìm thấy trong ánh mắt. Cũng như việc hôm qua cô Huyền ngả mắm…

Những cái chum nhỏ đựng mắm đậy rất kín. Trước kia, bao giờ gần đến ngày “ngả” mắm, cô Huyền cũng mở ra một lượt, “thăm” mắm. Cô Huyền nói:
- Hồi còn bố cháu, cô không phải làm thế này, cứ ủ kín một mạch…- Bà cô thừ ra, chắc nhớ đến bố Huyền- Thôi ra ngoài kia chơị

Cô không cho mọi người xem cô làm thế nàọ Lúi húi một mình làm mọi việc, rồi vần từng chum ra để vào chỗ thoáng nhất. Hà còn nhớ, lần đầu tiên cô nhìn thấy những sinh vật trắng trắng như hạt tấm động cựa trên bề mặt tấm ni lông bao đậy làm nắp chum. Cô rùng mình. Đó là những con dòi biến thái của loài ruồị Cô kêu toáng lên: “ối cô ơi”. Nhìn sang mấy cổ chum khác, có chum nhiều, có chum ít, có chum sạch tinh tươm.

Bà cô chạy đến, mặt nghiêm lại:
- Sao cháu vào đấy làm gì?
- Cháu xem…
- Mặc kệ cô. Đi rạ

Nhưng Hà đã nhìn thấỵ Cô Huyền lặng lẽ xem xét từng cái chum, quan sát rất cẩn thận, rồi cầm viên phấn đánh số vào từng chum. Cô không có vẻ gì là bất ngờ hay kinh hãị Rồi sau đó, cô lấy cái chổi nhỏ quét sạch cẩn thận từng cái cổ chum. Bà cô múc nước mưa, thận trọng rửa sạch sẽ bên ngoài từ vai lên đến miệng chum. Rồi, bà nhẹ nhàng bóc từng lớp bao nút, khẽ mở nắp rạ

Hà cúi xuống. Hình ảnh những con dòi lúc nãy vẫn khiến Hà cảnh giác. Nhưng rồi cô quên hết, sực lên một hương thơm nồng nồng của vị mắm cáy quen thuộc. Một thứ hương tinh khiết không thể nào chịu được, khiến cho tuyến nước bọt và tuyến dịch vị phải làm việc ngay lập tức.

Cô thấy miệng mình dính dấp, ruột Gan cồn cào muốn ăn ngay. Hà quan sát cẩn thận phía bên trong miệng chum. Sạch tinh tươm. Cô chỉ thấy màu nhung mịn của da sứ, của hơi nước báo hiệu rằng đã phủ một lớp màng mỏng ẩm từ rất nhiều ngày, từ ngày ướp cáỵ

Hà đinh ninh rằng đợt ngả mắm ấy chỉ là một sự cố đến nỗi có dòi phía ngoài chum, nhưng lần sau, lần sau nữa, những con dòi vẫn cứ xuất hiện không tránh khỏị Hà quen dần. Quen dần cảm giác khi nhìn thấy những sinh vật trắng tinh li ti ấy xuất hiện. Quen dần với cung cách xem xét, lọc lựa đánh số những cái chum nhỏ.

Bởi vì mắm cáy cô Huyền vẫn cứ ngon nhất làng Nành. Hà chỉ lờ mờ nghi ngờ rằng hình như cô Huyền cố tình làm thế. Bà cô này tuy hay lý sự, nhưng cũng là một bà già nông thôn, mê tín từ chân tóc. Rụng tóc, nhện sa, máy mắt, cáy ít cáy nhiều… bà đều cho là điềm trờị

Hôm qua, cô Huyền bảo:
- Mai cô ngả mắm…
Hà khúc khích bảo:
- Cách truyền thống hả cô?
Bà cô cười:
-Bây giờ, đến ruồi cũng chẳng còn…

Bin nghe cô cháu nói chuyện với nhau rất chăm chú nhưng không nói gì cả.
Khi bà cô ngả mắm, Hà cố tình rủ Bin đi chơi, nhưng Bin lắc đầu:
- Anh xem cô cho ra sản phẩm mớị
- Sản phẩm nàỏ- Hà trố mắt ngạc nhiên.
- Hôm qua cô Huyền nói cho anh quy trình làm mắm rồi mà, hôm nay là…
- Ngả mắm – Hà tiếp lờị
- Đúng rồi – Bin gật.
- Anh đừng xem, việc của cô ấỵ

Nói mãi Bin vẫn cương quyết đòi ở nhà xem cô Huyền ngả mắm. Hà đành ở lại cùng Bin.
Trong thâm tâm Hà dấy lên niềm áy náy không yên. Thoạt đầu, Hà đã hơi yên tâm. Gian nhà để những chum mắm sạch tinh tươm, loáng thoáng mới có một con ruồị Sự lạ này là dấu hiệu tiến bộ của làng Nành. Nhưng khi cô Huyền bắt đầu xem xét những cái bao nắp, Hà vẫn nhìn thấy trên đó xuất hiện những sinh vật nhỏ tí, màu trắng, nhìn kỹ mới thấy chúng đang cử động. Hà vội nói với Bin:
- Trông thế thôi, chúng chỉ có ở bên ngoài thôi mà.

Bin giơ tay ra hiệu, khiến cho Hà không dám nói gì nữạ Anh ta cũng cúi xuống xem xét, quan sát rất chăm chú. Một người đi du lịch không có thái độ ấỵ Hẳn là máu chuyên môn nông học đang khiến anh ta mê mảỉ

Bin quan sát cô Huyền đánh số chum, rồi làm sạch bên ngoài từng cái chum. Bàn tay cô tỷ mẩn dùng chổi lông mềm quét từng nếp gấp của bọc ni lông, rồi khẽ khàng dùng một vòi nước, tia rửa toàn bộ phần bên ngoàị Điều này là mới đây, hồi xưa cô phải múc nước bằng gáo dừa, bây giờ cô chạy bơm xè xè, ống cao su nhỏ, chùm tia nước xối mạnh…

Đến khi cô Huyền mở từng chum, cô dùng cái gáo nhỏ bằng ống nứa, khẽ nhúng xuống chum mắm, ngoáy nhẹ rồi nhấc lên. Bà cô hít hà hơi mắm, rồi mới dùng thìa nhỏ múc một tý tẹo, nếm. Bà đưa lại cái gáo nứa cho Bin, Bin cũng làm y như thế. Anh ta nhấm nháp, nếm láp trang trọng, cẩn thận, lắng nghe như là tìm kiếm âm thanh nào từ trong cái gáo mắm ấỵ

- Anh có thấy chúng khác nhau không?- Cô Huyền nói rồi chỉ từng chum một.
- Có thấỵ Cái này hơn nhất- Bin chỉ từng cái chum- cái kia cuốị
- Khác thế nàỏ
- Chỉ biết thế, không nói được rõ ạ…
Cô Huyền cười tươi vui:
-Anh thật thà đấỵ Anh làm người làng Nành được.

Hai người nói chuyện với nhau, coi như bỏ mặc Hà.

* *

Hai người đi ra đê. Bóng tối mịn màng bao phủ xóm làng. Nhưng vạn vật lại đang như là tỏa ra một thứ ánh sáng huyền bí. Bến nước hiện ra trước mặt. Bừng lên màu trắng bạc loáng ướt của dòng sông. Hà đi đến gần, đăm đắm nhìn ánh trăng đang đùa nghịch trên mặt nước. Bin chỉ tay:

- Trăng…
- Trăng lên- Hà nhắc- Hôm nay tầm này là trăng treo.
- Bài hát về ông trăng- Bin gật rồi lẩm nhẩm- Hôm nay lịch trăng là mười sáủ
- Âm lịch là mười sáụ
- Ô, hiểu rồi, mười sáu trăng treo- Bin kêu lên- Nhưng mười bảy sảy giường chiếu, mười tám rám trấu… là thế nàỏ
- Ôi, anh này…- Hà cười sung sướng- Biết giảng cho anh thế nào bây giờ. Mà nông thôn làng Nành bây giờ cũng chả sảy giường chiếu vào lúc ấy nữạ
- Nhưng cũng có thể biết chứ? – Bin nghiêm nghị- Như cô Huyền đo mắm chứ gì?

Hà ngẩng lên, thấy ánh mắt người đàn ông không còn xa lạ, mà lấp lánh phản chiếu bến nước làng Nành. Bin hào hứng giảng giải:

- Trong phòng thí nghiệm của công ty anh ở Đức, người ta đã nuôi hàng chục loài ruồi, thí nghiệm khả năng chữa trị vết thương của dòị Một đặc tính đặc biệt là chúng có thể phân biệt mùi vị ở mức rất nhỏ. Thật lạ là cô Huyền dùng chúng để phân loại từng chum mắm…
- Thật ư?- Hà tròn xoe mắt.- Em cứ thắc mắc tại sao cô Huyền làm thế.
- Nhưng mà cô ấy không có phương tiện đo gì khác, mà chỉ bằng… -Bin ngắc ngứ tìm từ.
- Kinh nghiệm?- Hà nhắc.
- Không. Linh cảm. Đó là linh cảm đặc biệt của bà già đồng đất nhà quê. Kỳ lạ thật.
- Tiếng Việt của Bin khá nhiều rồi đấỵ
- Chưa khá đâụ Chưa biết mười bảy sảy giường chiếu là gì mà- Bin cười vô tư chân thật.

Trăng trung tuần tỏa sáng trong vắt. Không khí mơ hồ, không gian như tự giãn nở, vạn vật bỗng chốc âm u, mờ tỏ. Hai người đi trên đường đê hướng đến bến sông. Chỗ này có lúc ban ngày Bin đã quay vi đê ô, hình dung một dự án đắp đập làm hồ… Bây giờ Đống Bồ Đề nổi lên u uẩn như một cái đầu của một con người khổng lồ đang ngoi lên từ sông nước. Bin bỗng nói:

- Mình nghĩ kỹ rồi, bãi sông này để cho con cáy sinh sôỉ
- Không làm dự án du lịch làm cầu, làm nhà hàng nữa hả?
- Vẫn làm… Nhưng là dự án con cáỵ -Bin bỗng nhìn Hà, mắt đầy ánh trăng- Cô Huyền bảo anh làm người làng Nành được đấỵ

Bin nói tiếp:
- Rồi sẽ có những mùa cáy…
Hà im lặng. Cô thấy mình bị chìm đắm trong dòng sông trăng này, cố giấu cái giật mình thảng thốt như con cáy đang tìm một cái mà ẩn nấp nơi bãi sông quê.

- Nguyễn Xuân Hưng -

Tổng hợp & BT:

Những bài có thể bạn thích...

  1. Bí quyết sống lâu và sống khoẻ (4)
  2. Nem cá cơm đồng bằng sông Cửu Long
  3. Con lợn trong đời sống
  4. Gầy như khô cá đét Sông Cầu
  5. Cá heo sông Hậu
  6. Rêu Sông Mã – Sơn La
  7. Mùa vải ven sông
  8. Gỏi cá sống
  9. Cá bống Sông Trà
  10. Báu vật sông xanh ở Cao Bằng

Danh Mục Món Ăn Video Hướng Dẫn Nấu Ăn CÁC KIỂU MÓN ĂN (7427) Ăn Chơi (202) Bánh Trái (744) Chè Mứt Kẹo (616) Gỏi – Salat (722) Hoa Qủa (13) Khai Vị (270) Món bún, phở (195) Món Canh (626) Món Chay (364) Món Cơm (187) Món Cuốn (171) Món lạ hiếm (201) Món Lẩu (127) Món Nhậu (53) Món Nước (125) Món Sốt (185) Món Súp Cháo (209) Món Tráng Miệng (875) Món xôi (41) Người già Trẻ Em (70) Nước Chấm (3) Phổ Thông (605) Theo Dịp (280) Thức Uống – Coctai (355) Điểm Tâm (236) CHUYÊN MỤC (2598) Cõi người ta (173) Gia Vị (102) Học ăn nói (102) Hương quê nhà (1580) Quê Nhà Quê (34) S.khỏe dinh dưỡng (448) Sản phẩm nhà bếp (36) Thuốc Nam, Bắc (72) Vệ sinh (51) MÓN ĂN CÁC VÙNG (1827) Món ăn miền Bắc (182) Món ăn miền Nam (712) Món ăn miền Trung (89) Món ăn nước ngoài (844) NGUYÊN LIỆU (2146) Bầu Bí Mướp (8) Cá Biển (102) Cá Nước Ngọt (84) Chao (12) Chim (4) Cua (33) Dê (7) Dưa (10) Ếch (3) Lương (16) Mì Căng (429) Món Mắm (54) Món Măng (6) Mực Sứa (24) Ngêu Sò Ốc Hến (31) Rau Cỏ (135) Thịt Bò (79) Thịt Gà (100) Thịt Heo (137) Thịt Vịt Gan Ngỗng (14) Tôm (113) Tương (137) Đậu Hủ (36) PHƯƠNG PHÁP (6752) Chiên Rán (1103) Góc bếp (401) Hầm Ninh (247) Lên Men (105) Mẹo Vặt (33) Món Hấp (581) Món Kho (453) Món Luộc (222) Món muối chua (40) Món Nướng (900) Món Om (398) Món Quay (7) Món Xào (997) Phương Pháp Khác (809) Chuyên mục ẩm thực khác

cẠn biến tá i banh mi ca hop cá diêu hồng chiên mặn Tuần Thịt luộc phô mai tươi thói quen nấu ăn sushi cơm nắm pha mocktail mùa thu mang tay nuong pasta sốt mè Thịt Heo xào trong nghe gai chè bí nấu đậu chuoi pho mai ngon trà xanh nóng bún trộn thịt phá lấu heo bánh sắn thach sua xoai lot trung thịt ba chỉ kho may vÃƒÆ cach lam ca loc nuong nấm nhồi uc ga xien nuong công thức sữa chua chanh dây ổi xanh làm sushi bento thịt heo tẩm bột chiên cach lam ga cuon so co la chien phở cách nấu phở nhanh ức gà xào lưỡi heo sốt chua ngọt com chien duong chau nom sua ngon mut dau tay bánh xèo thái lan đồ phở chửi Nam Định trung truc xao Bnh butrer cach lam sinh to khoai lang tẩm Làm đẹp nhà từ vỏ chai cũ dau den tron sua chua cải hấp lau ghe ngon 8 mẹo nấu ăn cơ bản bạn cần phải ghi dua chuot muoi ngon củ mì phù thủy Banh qui salad gà cach nau banh da hai phong Gio heo Thực phẩm lam cha gio mang cau banh butter Những công dụng bất ngờ của tỏi banh duc nhan man thực đơn vận động viên sea game công thức bún cá Canh bi đao cách làm xôi sầu riêng biến tấu với thạch dâu tây mạch ho nướng thịt ngon canh khoai so rau rut Tự làm kem áp dụng cà tím nấu đậu phụ non chất liệu vải cá linh bánh bao cÃƒÆ ri salad phomat de ngon nau chao bi do bun riêu cua quà noel gỏi vịt bắp cải món gỏi Thiên Trúc banh tao hanh nhan dua leo chua rau can xao thit bo ngon pha nước nem thịt gà kiểu mới bánh kem coc bun rieu chao hot vit bac thao mì xào cá chim cut nuong mu i trà mẠt ong chanh nấu đậu hủ mojito nhiet doi mà à canh cá thác lác tai heo ngà m chua lẩu xí quách cach lam canh bo do suon non nau che trai cay cach nau chao ca basa kho tau salad rau trộn mam chung hot vit ngin cach lam com nep mon ngon cho nguoi cao tuoi salad bach tuoc nuong Miền Bắc cánh gà khìa trà đạo Làm Đẹp chè lạc bí ngô cach lam suon non kho thom hoa thien ly thom ngon